พระราชวังนครปฐม จังหวัดนครปฐม ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกติดกับบริเวณพระปฐมเจดีย์ มูลเหตุที่สร้างพระราชวังนี้ สมเด็จฯกรมพระยาดํารงราชานุภาพ ทรงกล่าวไว้ในหนังสือเรื่องตํานานวังเก่าว่า พระราชวังนี้สร้างเนื่องในการปฏิสังขรณ์พระปฐมเจดีย์ด้วย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดําริว่า พระมหาเจดีย์เป็นสถานที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สร้างแต่แรกพระพุทธศาสนามาประดิษฐานในประเทศนี้ แต่ก่อนพระสถูปเจดีย์นั้นร้างกลายเป็น ป่าเปลี่ยว แต่ประชาชนยังเลื่อมใสไปบูชาพระปฐมเจดีย์มิได้ขาด จึงทรงพระราชศรัทธาโปรดเกล้าฯ ให้ปฏิสังขรณ์พระปฐมเจดีย์ทั่วบริเวณ และโปรดเกล้าฯ ให้ขุดคลองมหาสวัสดิ์ คลองเจดีย์บูชาให้การคมนาคมระหว่างกรุงเทพฯ และนครปฐมสะดวกขึ้นถึงกระนั้นการที่ไปมาระหว่างกรุงเทพฯ กับนครปฐมในสมัยนั้นต้องค้างคืนกลางทางหนึ่งคืนจึงถึง จําเป็นต้องสร้างที่ประทับแรมขึ้นที่พระปฐมเจดีย์ จึงโปรดฯให้สร้างพระราชวังขึ้นที่บริเวณ พระปฐมเจดีย์ ทํานองเดียวกับพระราชวัง ซึ่งพระมหากษัตริย์ครั้งกรุงศรีอยุธยาทรงสร้างที่ริมบริเวณพระพุทธบาทและทรงพระราชทานนามว่า พระนครปฐม
ที่อยู่ : อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม
