พัทลุง เป็นเมืองเก่าแก่โบราณเมืองหนึ่งในภาคใต้ของประเทศไทยและเป็นเมืองแห่งเขาอกทะลุ มีประวัติสันนิษฐานว่า พัทลุงเป็นเมืองที่สร้างขึ้นตั้งแต่สมัยศรีวิชัย ตัวเมืองเดิมตั้งอยู่ที่เขาหัวแดง ฝั่งตรงข้ามกับเมืองสงขลาในปัจจุบัน แต่เนื่องจากมีภัยต่างๆ มารบกวนทําให้ต้องย้ายเมืองไปตั้งอยู่ตามตําบลต่างๆ หลายครั้ง ในรัชกาลพระรามาธิบดีที่1 (อู่ทอง) แห่งกรุงศรีอยุธยา เมืองพัทลุงเป็นส่วนหนึ่งใน 15 หัวเมืองปักษ์ใต้ที่อยู่ในอํานาจบังคับบัญชาของเมืองนครศรีธรรมราช ซึ่งมีฐานะเป็น เมืองพระยามหานคร ขึ้นตรงกับกรุงศรีอยุธยา ต่อมาใน พ.ศ.1927 เมื่อสมเด็จพระราเมศวร ยกทัพไปตีเชียงใหม่ได้ชัยชนะ จึงอพยพชาวภาคเหนือส่วนหนึ่งลงมาไว้ที่เมืองพัทลุง ต่อมาในสมัยอยุธยาตอนปลาย เมืองพัทลุงได้ย้ายไปตั้งที่ท่าเสม็ด ปัจจุบันอยู่ในอําเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช และย้ายอีกครั้ง มาตั้งที่ตําบลควนมะพร้าว ในเขตอําเภอเมืองปัจจุบัน ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก รัชกาลที่ 1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ได้โปรดฯ ให้ยกเมืองพัทลุงขึ้นตรงต่อกลาโหมโดยมีฐานะเป็นเมืองชั้นโทและได้ย้ายเมืองไปอยู่ที่ปากน้ําลําปา เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงปฏิรูปการปกครองเป็นแบบมณฑลเทศาภิบาล เมืองพัทลุง ได้ถูกจัดให้ขึ้นกับมณฑลนครศรีธรรมราชจนกระทั่งถึงปี พ.ศ.2467 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ได้โปรดฯ ให้ย้ายเมืองมาตั้งที่ตําบลคูหาสวรรค์ ซึ่งเป็นที่ตั้งปัจจุบันนี้ เมื่อได้ยกเลิกการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาลในปี พ.ศ.2476 พัทลุงจึงได้มีฐานะเป็นจังหวัดตั้งแต่บัดนั้น
การเดินทาง ทางรถยนต์ สามารถไปได้ 3 เส้นทาง คือ เส้นทางแรก ตามทางหลวงหมายเลข 4 ถึงชุมพร (สี่แยกปฐมพร) แยกเข้าระนอง พังงา กระบี่ ตรัง จนถึงพัทลุง ระยะทางประมาณ 1,140 กิโลเมตร หรือเส้นทางที่ 2 เมื่อมาถึงชุมพร เข้าทางหลวงหมายเลข 41 จนถึงจังหวัดพัทลุง ระยะทางประมาณ 840 กิโลเมตร และเส้นทางที่ 3 เมื่อมาถึงชุมพรแล้ว ผ่านสุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช แล้วเข้าทางหลวงหมายเลข 403 จากนั้นจึงเข้าทางหลวงหมายเลข 41 ที่ชุมทางเขาชุมทอง จนถึงพัทลุง
ทางรถโดยสารประจําทาง บริษัท ขนส่ง จํากัด ถนนบรมราชชนนี มีรถออกจากสถานีทุกวันๆ รถโดยสารธรรมดา รถโดยสาร ปรับอากาศทุกวัน ๆ ละ 1 เที่ยว เวลา 20.00 น. รายละเอียดติดต่อ โทร. 435-1200, 4347192 มีรถเอกชนวิ่งบริการ ใช้เวลาเดินทางประมาณ 12 ชั่วโมง บริษัท ขนส่ง จํากัด มีรถออกเดินทางทุกวัน เวลา 19.30 น. ปรับอากาศธรรมดา และปรับอากาศวีไอพี รายละเอียดติดต่อ โทร. 435-1199 สํานักงานพัทลุง (074)612070 และบริษัท ทรัพย์ไพศาล มีรถออกวันเว้นวัน วันละ 2 เที่ยว เวลา 18.00 น. และ 20.00 น. รายละเอียดติดต่อ โทร. 435-5017 สํานักงานพัทลุง (074) 612055
ทางรถไฟ มีบริการรถไฟผ่านท้องที่อําเภอเมือง อําเภอควนขนุน อําเภอเขาชัยสน อําเภอปากพะยูน รายละเอียดติดต่อสอบถามได้ที่ 223-7010, 223-7020
ทางเครื่องบิน มีเครื่องบินของบริษัท การบินไทย จํากัด ไปจังหวัดตรังและหาดใหญ่ทุกวัน สอบถามรายละเอียดและสํารองที่นั่งได้ที่ โทร. 280-0060, 628-2000 หรือที่การบินไทยจังหวัดตรัง โทร. (075) 218066, 219923 และการบินไทย สํานักงานหาดใหญ่ โทร. (074) 245851-2, 243711, 233433
งานประเพณีแข่งโพนลากพระ (ชักพระ) นิยมทํากันทั่วไปในภาคใต้ ในช่วงเดือน 11 (แรม 1 ค่ำ เดือน 11) การลากพระมีอยู่ 2 ลักษณะตามความเหมาะสมของภูมิประเทศ คือ ลากพระทางบก และลากพระทางน้ำ สําหรับจังหวัดพัทลุง เป็นการลากพระทางบก ซึ่งจะมีการตีโพน (กลอง) เพื่อควบคุมจังหวะในการลากพระ ขบวนพระลากของแต่ละวัดก็จะมีผู้ตีโพนอยู่บนขบวน และเมื่อผ่านวัดต่างๆ ก็จะมีการตีโพนท้าทายกัน ทําให้มีการแข่งขันตีโพนเกิดขึ้น และทางจังหวัดพัทลุงก็ได้จัดให้มีการแข่งขันตีโพนขึ้นเป็นประจําทุกปี ในเทศกาลลากพระเดือน 11
การละเล่นซัดต้ม ประเพณีซัดต้มมีที่มา อันเกี่ยวข้องกับประเพณีลากพระกล่าวคือ ในสมัยพุทธกาลเมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จกลับจากจําพรรษา ณ สวรรค์ชั้นดาวดีงส์ ลงมายังโลกมนุษย์ ซึ่งตรงกับวันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 จะมีพุทธศาสนิกชนรอเข้าเฝ้า เพื่อถวายภัตตาหาร แด่พระพุทธองค์ แต่เนื่องจากพุทธศาสนิกชน มีเป็นจํานวนมาก ทําให้ไม่สามารถถวายภัตตาหารได้อย่างใกล้ชิด จึงได้มีการนําใบไม้มาห่อหุ้มภัตตาหาร ซึ่งเรียกกันว่า ข้าวต้ม หรือ ต้ม และพยายามโยนต้มเหล่านั้นให้ลงบาตร แต่การโยนทําให้ต้มพลาดไปถูกเหล่าพุทธศาสนิกชนด้วยกันเอง ต่อมาจึงกลายเป็น การละเล่นซัดต้ม และพัฒนาเป็นการแข่งขันด้านไหวพริบ และความรวดเร็วว่องไวในการซัด และหลบหลีกต้มซึ่งจัดทําอย่างพิเศษ (ใช้ข้าวตากผสมกับทรายหอด้วยใบตาลเป็นรูปตะกร้อสี่เหลี่ยม) การละเล่นซัดต้ม ต้องอาศัยความกล้าหาญเป็นอย่างมาก เพราะถ้าไม่สามารถหลบหลีกต้มของคู่ต่อสู้ อาจจะเป็นอันตรายได้ ปัจจุบันการซัดต้มหาดูได้ค่อนข้างยาก ทางจังหวัดพัทลุงจึงได้จัดให้มีการแข่งขันซัดต้มรวมอยู่ในงานประเพณีแข่งโพนลากพระ ในเดือน 11 ดวย
งานวันอนุรักษ์มรดกไทยและงานมหกรรมชิงแชมป์หนังตะลุง เป็นงานที่จัดขึ้นในช่วงต้นเดือนเมษายนของทุกปี กิจกรรมภายในงานจะเป็นการจัดนิทรรศการการละเล่นพื้นบ้านปักษ์ใต้ และการประกวดหนังตะลุง ซึ่งได้รับความสนใจจากศิลปินพื้นบ้านเข้าร่วมการประกวดมากมาย งานดังกล่าวนี้จะจัดขึ้น ณ บริเวณ สนามหน้าศาลากลาง จังหวัดพัทลุง
