เกาะเสม็ด จังหวัดระยอง มีลักษณะเป็นเกาะรูปสามเหลี่ยม ส่วนฐานของเกาะอยู่ด้านทิศเหนือ ซึ่งหันเข้าสู้ฝั่งบ้านเพ มีภูเขาสลับซับซ้อนกันอยู่ 2-3 ลูก เกาะเสม็ดตั้งอยู่ในอำเภอเพ อำเภอเมือง จังหวัดระยอง อยู่ห่างจากฝั่งบ้านเพประมาณ 6.5 มีที่ราบซึ่งเป็นที่ตั้งบ้านเรือนของชาวบ้านอญู่ตามริมฝ่งชายหาด ซึ่งส่วนใหญ่จะอยู่ทางด้านเหน์อและตะวันออก ในบริเวณปลายแหลมด้านใต้มีเกาเล็กๆ อยู่ใกล้ๆ อีก 3 เกาะ คือ เกาะจันทร์ เกาะสันฉลาม และเกาะหินขาว ซึ่งเป็นหินล้วนสลับซับซ้อนสีขาวสะอาดตลอดไม่มีพืชพันธุ์ใดๆ ทั้งสิ้น เป็นที่อาศัยและที่วางไข่ของนกนางนวล กล่าวกันว่า เกาะเสม็ดก็คือ เกาะแก้วพิสดาร ในกวีนิพนธ์ของสุนทรภู่อาจเป็นเพราะที่นี้มีหาดทรายขาวปานแก้วก็เป็นได้และเหตุที่มีชื่อว่าเกาะเสม็ดเพราะเกาะนี้มีต้นเสม็ดขึ้นอยู่มากทั้งเสม็ดขาว และเสม็ดแดง ซึ่งชาวบ้านนำมาใช้ทำเป็นไต้จุดไฟบนเกาะเสม็ดไม่มีแม่น้ำลำคลอง ประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์ ของพื้นที่เป็นภูเขา และป่าไม้เบญจพรรณคงมีแต่สระน้ำ ซึ่งปัจจุบันแห้งเป็นแผ่นดินเนื้อที่ประมาณ 4.5 ไร่ มีชื่อว่าหนองอโนดาต ลักษณะอากาศบนเกาะเสม็ดโดยทั่วไปเย็นสบายตลอดปีไม่ร้อนไม่หนาวเกินไป ฤดูฝนเริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคม-กันยายน ช่วงราวเดือนพฤษภาคมมีมรสุมและคลื่นลมจัดมากในเดือนสิงหาคมมีฝนตกชุก การเดินทางจากบ้านเพไปเกาะเสม็ด จากท่าเรือบ้านเพมีเรือโดยสารบริการทุกวันตลอด 24 ชั่วโมง (รอผู้โดยสารประมาณ 7 คนจึงจะออกเรือ) ค่าโดยสารจากบ้านเพ-หาดทรายแก้วเที่ยวล่ะ 40 บาท ใช้เวลาเดินทางประมาณ 25 นาที จากบ้านเพ –อ่าววงเดือนประมาณ 50 บาท สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ท่าเรือวลทิพย์ โทร.651508,651956 การเดินทางบนเกาะเสม็ด บนเกาะเสม็ดมีถนนเพียงสายเดียว สร้างโดยการใช้ดินถมให้สูงเป็นทางไปสู่หาดต่างๆเริมจากบริเวณตอนเหนือของเกาะ บริเวณบ้านเกาะเสม็ด อ่าวทับทิม ตัดผ่านหนองอโนดาตลงสู่หาดทรายแก้ว
สถานที่ท่องเที่ยวบนเกาะเสม็ด
อ่าวกลาง เป็นหาดทรายขาวทอดยาวตลอดด้านเหนือของเกาะตั้งแต่แหลมน้อยหน่า อยู่บนบริเวณมุมเกาะด้านะวันตกจนถึงแหลมเจ้าแม่ทับทิม สามารถมองเห็นจากฝั่งบ้านเพมีความยาวประมาณ 1.5 กิโลเมตร ตัวหาดทรายกว้างประมาณ 15 – 20 เมตร ด้านหลังเป็นแนวเขากระโจม ติดต่อเขาพลอยแหวนซึ่งช่วยกำบังลมทำให้ผู้คนมาตั้งบ้านเรือนอยู่เป็นจำนวนมาก เรียกว่า หมู่บ้านเกาะเสม็ด บริเวณนี้เป็นที่จอดพักเรือประมงและเรือเรือท่องเที่ยว ทางด้านแหลมทับทิมมีโขดหินขนาดใหญ่ซ้อนกันเหมาะสำหรับนั่งชมฑรรมชาติท้องทะเลในเวลาเย็น
หาดทรายแก้ว อยู่ห่างจากท่าเรือหมู่บ้านเกาะเสม็ดทางทิศตะวันออกเฉียงใต้เป็นหาดทรายที่สวยที่สุดของเกาะเป็นหาดที่นักท่องเที่ยวทั้งหลายมุ่งหน้ามาชมและเล่นน้ำเพราะเป็นหาดที่มีทรายขาวสะอาด และละเอียดมาก มีความกว้าง 25 – 30 เมตร และยาวประมาณ 780 เมตร ระยะห่างจากหมู่บ้านเกาะเสม็ดถึงหาดทรายแก้วประมาณ 800 เมตร ใช้เวลาในการเดินทางประมาณ 15 – 20 นาที
อ่าววงเดือน อยู่ทางด้านตะวันออกทางตอนกลางของเกาะ เป็นอ่าวโค้งคล้ายพระจันทร์ครึ่งดวง หาดทรายขาวสะอาดยาวประมาณ 500 เมตร บริเวณหน้าผาด้านหลังอ่าววงเดือนยังเป็นจุดชมพระอาทิตย์ตกที่สวยงามอีกด้วย
อ่าวพร้าว อยู่ทางด้านตะวันตกของเกาะ เป็นเพียงหาดเดียวที่อยู่ทางด้านนี้ อ่าวพร้าว มีความยาวประมาณ 200 เมตร มีความงามพอสมควร การเดินทางไปหาดอ่าวพร้าว นอกจากจะเดินทางโดยเรือจากบ้านเพไปโดยตรง ซึ่งใช้เวลา 45 นาทีนักท่องเที่ยวจะเดินทางจากบ้านเกาะเสม็ดไปก็ได้ แต่ค่อนข้างลำบาก
หาดอื่นๆบนเกาะเสม็ด นอกจากหาดต่างๆที่กล่าวมาแล้วยังมีหาดทรายต่างๆ อีกหลายหาด บางหาดยากแก่การที่จะเดินทางไปถึง นอกจากนั่งเรือไปหาดนั้นโดยตรงหาดต่างๆ อยู่ด้านตะวันออกของเกาะ แต่ละหาดอยู่ในอ่าวเล็กๆมีความยาวประมาณ 200 เมตร หาดทรายสวย สะอาด ถ้านั่งเรือด้านเหนือของเกาะลงมาจนสุดเกาะทางด้านใต้ จะพบหาดทรายเรียงตามลำดับดังนี้ หาดทรายแก้ว หาดหินโคร่ง หาดคลองไผ่ อ่าวพุทรา อ่าวนวล อ่าวช่อ อ่าวคอก อ่าวเทียน อ่าวหวาย อ่าวกิ่วหน้านอก อ่าวกะรัง สำหรับนักท่องเที่ยวที่รักการผจญภัยไม่ควรพลาด การปีนเขา ซึ่งมีอยู่หลายด้านบนเกาะเสม็ดที่น่าสนใจ คือ เขาบ่อทอง
เกาะกุฎี เป็นเกาะหนึ่งในวรรณกรรมของสุนทรภู่อยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะเสม็ด ห่างจากฝั่งประมาณ 6 กิโลเมตรมีเนื้อที่ประมาณ 100 ไร่ มีเกาะบริวาร 2 เกาะ คือ เกาะค้างคาวและเกาะถ้ำฤษี เกาะกุฎีเป็นจุดที่ตั้งที่ทำการหน่วยย่อยของอุทยานฯมีหาดทรายสวยงาม โดยรอบเกาะมีแนว ปะการังเหมาะแก่การดำน้ำดูปะการัง การเดินทางไปเกาะกุฎีนั้น นักท่องเที่ยวสามารถ เช่าเรือได้ที่บ้านเพ สวนสน ราคา 1,2oo – 1,600 บาท ใช้เวลาในการเดินทาง 20 นาที บนเกาะไม่มีบ้านพักต้องนำเต้นท์ไปติดต่อได้ที่เจ้าหน้าที่ของอุทยานบนเกาะ
เกาะกรวย เกาะขาม และเกาะปลาตีน เป็นเกาะที่อยู่ตอนเหนือของเกาะกุฎี เป็นเกาะที่สวยงาม สภาพใต้ทะเลโดยรอบมีแนวปะการังสวยงาม
ที่อยู่ : บ้านเพ อ.เมืองระยอง จ.ระยอง 21160
